Categories
jomhouri irani kherad sayrmaye falsafi iran nou andishi چاشنی های اندیشه

Negation of time, being and world


سکولار، دراصل به « زندگی درزمان گذرا وتحقیرآن وپشت کردن به آن »، گفته میشده است وسپس، درست « زندگی درزمان گذرا »، مطلوب جامعه شده است. یکی ازپیآیندهای تحقیر« آنچه گذراست »، اینست که « فرد » درمقابل « جامعه وطبقه وامّت وملت وقوم »، نماد گذرا بودنست، و« فرد » رابرای بقای امت وجامعه وقوم وطبقه وملت، میتوان قربانی کرد.

منوچهر جمالی

Categories
az nou sabz va taze shawim farhang simorghi kherad sayrmaye falsafi iran چاشنی های اندیشه

Emerging from the Dark

هر کشاورزی میداند که حقیقت هرتخمی

هر کشاورزی میداند که حقیقت هرتخمی، در درون آن تخم (= هاگ = حق) پوشیده و نهفته است، و باید آن را در خاک تیره نهفت، تا درروئیدن، «حقیقت» نهفته در تخم (= هاگ = حق) پدیدارشود. از این رو در عربی به کشاورز، «کافـر» میگفتند. حقیقت هر چیزی و حقیقت انسان نیز، درون خود آنها نهفته است و فقط باید آنرا رویانید و زایانید. درست این «کافر» هست که به حقیقت چیزها پی میبرد. ولی محمد فقط از کار کشاورز (= کافر)، فقط بخش پوشاندن و نهفت تخم را میدید، و غایت آن پوشاندن را که پیدایش حقیقتست نمیدید. از این رو پوشاننده حقیقت خودش را، کافرخواند. چون او حق و حقیقت را فراسوی گیتی وانسانها میدانست. ولی ما همه کافریم، چون حقیقت را درون انسان و درون گیتی میدانیم و آنرا چون کشاورز (کافر)، از تاریکی بیرون میآوریم.

منوچهر جمالی

this chashniha as a word.doc – as a pdf

Painting top: by Farangis G. Yegane, oil on canvas.

Categories
kherad kherad sayrmaye falsafi iran nou andishi چاشنی های اندیشه

Selfenlightenment

تا دیگری برای من میاندیشد، من، بنده وعبد اوهستم. تا اندیشه دیگری، جای اندیشیدن مرا میگیرد، من، به عقیم بودن خود، گواهی میدهم و با اندیشه دیگری، عقیم بودن خودرا میپوشانم. تا اندیشه دیگری، مرا روشن میکند، بیان آنست که « آتش جان من »، خاموش شده ومُرده است. تامن با این « روشنائی وامی »، روشنگرجامعه میشوم، جامعه را، روشن نمیکنم، بلکه با این روشنائی، آتشِ جان مردم را میکـُشم، تا آنکه این روشنائی وامی مرا بپذیرند.

خدای ایران، روشنگری نمیکرد، و روشنی به کسی وملتی، قرض نمیداد تا آتش جان آنهارا بمیراند، بلکه افتخار خودرا این میدانست، که آتش جان انسانهارا بیفروزد، تا همه انسانها ازآتش جان خودشان، روشن شوند. خودشان، سرچشمه روشنی وبینش گردند، تا خرد انسانها، شعله وتابش آتش جان انسانها باشد. روشنائی که ازآتش جان خود انسانها برنخاسته باشد، نشان عقیم ونازابودن آنهاست و آنها که عـقیمند، عبد وبنده میشوند.

فکری روشن است که، ازآتش جان خود انسان، افروخته شده باشد. فکری روشنست که جان خود انسان، آنرا آفریده باشد. این مَـنیدن یا اندیشیدنست که با آن، انسان، « من » و سرفراز و آزاد میگردد.

منوچهر جمالی

this chashniha as a word.doc – as a pdf

Categories
auf Deutsch farhang simorghi simorghi journal

Das Denken beginnt mit dem Lachen

Simorghi / سیمرغی

a philosophical journal on secular mysticism and iranian culture

Jahrgang 3 / Volume 3

Simorghi, Jahrgang 3, Nr. 1, ISSN 2701-374X, Mai 2022. Das Denken beginnt mit dem Lachen: Die unsterbliche Kultur des Iran.

Via dem DNB-Server: https://d-nb.info/125739634X/34 ; Katalogeintrag: https://d-nb.info/125739634X/

Das Denken beginnt mit dem Lachen: die unsterbliche Kultur des Iran (überarbeitete Version)

Im Jahr 2009 haben Manuchehr Jamali und ich in Eile unser gemeinsames Buch „Das Denken beginnt mit dem Lachen: die unsterbliche Kultur des Iran“ herausgebracht. In dem Jahr zeigte sich die Wehrhaftigkeit eines großen Teils der iranischen Bevölkerung bei den Demonstrationen nach den Präsidentschaftswahlen auf den Straßen Irans. Das Regime begegnete dem Widerstand mit äußerster Gewalt und konnte so über Jahre sicherstellen, dass augenscheinliche Ruhe gewahrt werden musste.

Jamali und ich betrieben schon viele Jahre gemeinsam im Netz Seiten, insbesondere www.jamali.info, auf denen wir mithin auch versuchten andere säkulare politische Aktivist*innen zu unterstützen. Wir schrieben an unserem Buch und ich hatte zu der Zeit kein Autokorrektur-Programm auf meinem Computer – man glaubt es kaum – und auch hatte ich leider zu dem Zeitpunkt damals niemanden, der mir alle Kapitel hätte Korrektur lesen können. Die Idee zu dem gemeinsamen Buch entstand spontan. Ich betrieb die Webseiten von Jamali über seine philosophischen Ansätze und war somit mit vielen seiner Gedanken vertraut, obgleich ich mich auch bis heute eher unsicher und bevorzugt schriftsprachlich in der persischen Sprache bewege (was mir meine iranischen Verwandten und Freund*innen kaum verzeihen). Zudem waren mir die Inhalte von Jamali auch vertraut durch unsere Gespräche miteinander und zu dritt mit Farangis G. Yegane.

Die Auseinandersetzung mit einem säkularen Mystizismus im Erbe früher iranischer Kultur, setzt das in eine denkerische Praxis um, was man als ein passendes, in dem Fall kulturspezifisches Pendant zur heutigen Diskussion über eine Dekolonialisierung im Denken verstehen könnte.

Jamali erkannte bereits während seiner Studienaufenthalte in der BRD der Nachkriegszeit, wie wichtig es ist, sich mit den philosophischen Ansätzen des eigenen Kulturraumes zu befassen. Durch die Kontrastierung und das In-Verhältnis-Setzen westlicher Philosophien und von Rezeptionen klassischer philosophischer Ansätze der Antike beispielsweise, wurde ihm früh klar, was im iranischen Kulturgebiet und dessen Sprachraum gedankliche Dimensionen und Blickwinkel waren, die keinesfalls sowohl im Zuge akademischer Westzentriertheit als auch der politisch-religiösen Problematik, der sich der Iran gegenüber sah und sieht, verloren gehen dürften.

Unter der Gemeinschaft iranischer Exilant*innen tat man sich schwer mit einem Ansatz, der sich gedanklich in fast archäologischer Weise an die Literatur und die Philosophien des eigenen Kulturkreises annäherte und diese mit zeitgenössischer Philosophie und Politik verband. Im Westen „angekommen“ wendete man sich eher den Idealen sozialistischer Nüchternheit und einem einhergehenden Pragmatismus zu oder aber auch den Kompatibilitäten mit kapitalistisch-orientierenten Lebensentwürfen, Neoliberalismus und den allgemeinläufigen Vorstellungen über ein gesellschaftliches sowie individuelles Konformitätsstreben, das sich an den jeweiligen politisch-hegemonialen Prozessen ausrichten wird. Von beiden westlich-zentrieren Achsen her konnte man nun schließlich aber auch eine „Renaissance“ (und einer damit einhergehenden und Kompatibilitätsschaffung) erlernter religiös-politischer Herrschaftsvorstellungen herbeisehnen, als vermeintliche Alternative und Rückbesinnung auf die geschichtlichen Wurzeln im Orient.

Die Auseinandersetzung mit immerhin doch tradierter „alter Geschichte“ aus der eigenen Kultur, mit dem Fokus auf die iranische Sprache als etymologisch wichtigem Gegenstand, schien trotz allem Nationalstolz und trotz aller augenscheinlichen, aber vielleicht doch etwas vordergründigen Kulturpflege, vielen Zeitgenoss*innen einfach nicht nachvollziehbar und als philosophisch-kulturellen Ausgangspunkt nicht tragbar. Sicherlich ist auch heute die Synthese von Mythologie und Philosophie, die eigentlich zwei voreinander untrennbare Themen seien müssten, eher ein Außenseiterthema. Die Vorstellung frühe Geschichte sei ab einem gewissen Punkt zwangsläufig mit irgendeinem Grad an Primitivität gleichzusetzen – gleich wie die Bewertung vermeintlicher Primitivität ausfällt – begegnet uns in der Gegenwart immer wieder.

Jamali hat sich neben seiner Schriftstellerei und seiner Tätigkeit als Herausgeber oppositioneller, pro-demokratischer Meinungsvielfalt in den Jahren zwischen 1960 und 1985 als Galerist mit Hauptsitz in London mit der Kuration und der musealen Repräsentation archäologischer Kunst befasst, mit den Schwerpunkten auf griechische-, römische- und byzantinische Kunst, und im spezifischen mit Ausnahmekunst. Kultur als ein Kontinuum voller innerer Abzweigungen, war für Jamali Gegenstand der kritischen Auseinandersetzung und der Kulturanalyse.

Sprache und Inhalt zusammenzusetzen, gleich einem archäologischen Restaurierungsprozess, mutet in der sprachlich-praktischen Umsetzung vereinfachend an, weil man in die Grundlagen von Sprachen eintaucht. Dies sind überraschende Prozesse, da uns in der Regel alte bildlich-arbeitende Ausdrucksweisen fern sind – und noch ferner, wenn wir westlich geprägt sind, sind uns alte Begriffsbildungen mit Morphemen, die sich nicht auf das Altgriechische oder das Lateinische zurückführen lassen. Eine Annäherung an Mythologeme und damit im Zusammenhang stehende Denkmöglichkeiten ist aber kaum anders möglich als mit einem sich Heranwagen an die alten Bilder und Geschichten und die sprachlichen und inhaltlichen Fragmente.

Ich korrigiere hiermit also nochmal unser Buch über eine frühe iranische Bezugnahme auf das „Sein in der Zeit“ – wie es im Schahnameh Bezeichnung findet. Ein Zeitbegriff und ein Begriff des „in der Welt seins“, der sich säkular-mystisch betrachtet, und sich nicht auf unsere gedanklichen Territorialbegriffe begrenzen lassen muss.

Gita Marta Yegane Arani, Usingen 2022

 

Categories
soxaraniha

گفتارهای کوتاه فلسفی – ١

گفتارهای کوتاه فلسفی – ١

گفتارهای کوتاه فلسفی از کتابهای فلسفی یک فیلسوف – ١

(1-33)

گفتارکوتاه فلسفی 1

گفتارکوتاه فلسفی 2

گفتارکوتاه فلسفی 3

گفتارکوتاه فلسفی 4

گفتارکوتاه فلسفی 5

گفتارکوتاه فلسفی 6درباره فلسفه چیست؟

گفتارکوتاه فلسفی 7 — متفکربودن یا معتقد به یک فلسفه بودن

گفتارکوتاه فلسفی 8 — گرفتن حق حاکمیت ازهرفکری

گفتارکوتاه فلسفی 9 — وظیفه تازه تفکرفلسفی

گفتارکوتاه فلسفی 10 — عمل هم باید مزه داشته باشد

گفتارکوتاه فلسفی 11 — سرودی که جهان را به جنبش انداخت

گفتارکوتاه فلسفی 12 — آنچه علت مرگ سقراط شد

گفتارکوتاه فلسفی 13 — انگیزه، همیشه اهریمنی است

گفتارکوتاه فلسفی 14 — ازحقیقت آموزنده به حقیقت انگیزنده

گفتارکوتاه فلسفی 15 — از روش ِآموختن به روش ِانگیخته شدن

گفتارکوتاه فلسفی 16 — تقدم « ایده » بر« شخص»، بنیاد تفکرفلسفی

گفتارکوتاه فلسفی 17 — اندیشیدن برضد عقل هم ، فلسفه است

گفتارکوتاه فلسفی 18 — گسستن ازیک اندیشه درفلسفه ، لذت دارد – گسستن ازدین وایدئولوژی ، عذاب دارد

گفتارکوتاه فلسفی 19 — فلسفه ، دوستی با افکاراست ، نه تابعیت ازافکار

گفتارکوتاه فلسفی 20 — تفکرفلسفی ریشه درهمآفرینی روشنی با تاریکی دارد

گفتارکوتاه فلسفی 21 — بدون تفکرزنده فلسفی، به آزادی نخواهیم رسید

گفتارکوتاه فلسفی 22 — مسئله بنیادی، مسئله انگیختن انسان به خودآفرینی است

گفتارکوتاه فلسفی 23 — فاجعه فرهنگی معاصر، فرق میان روشنگرو متفکرفلسفی

گفتارکوتاه فلسفی 24 — اندیسیدن فلسفی، شکفتن گوهرفرد انسانیست

گفتارکوتاه فلسفی 25 — شیوه ِانگیخته شدن به نوآفرینی درفلسفه

گفتارکوتاه فلسفی 26 — از«مفهوم فلسفی»، به » واژهِ روئیده درفرهنگ» ملت

گفتارکوتاه فلسفی 27 — تفکرفلسفی، راه رسیدن به دانش است یا تکان خوردن وجود ازفریب خوردگیست؟

گفتارکوتاه فلسفی 28 — تفکر فلسفی، جوان-اندیشی است – دموکراسی، استوار برجوان-اندیشی است

گفتارکوتاه فلسفی 29 — تفکرفلسفی زهیده ازمنش جوانی – برضدخدایان حکیم وبرضدحکمت – وبرضد حکم وحکومت وحاکم

گفتارکوتاه فلسفی 30— ازتاریخ ِ اشتباهات – تا کشف فرهنگ، دربیغوله ها ودرزها

گفتارکوتاه فلسفی 31 — تفاوت مفهوم خرد با عقل – تفکرفلسفی، من درآورده ایست

گفتارکوتاه فلسفی 32 — ازفرق میان مفهوم « خرد» درفرهنگ ایران – و« خرد» دریزدانشناسی زرتشتی – و ازعقل اسلامی وعقل درغرب

گفتارکوتاه فلسفی 33

Categories
az nou sabz va taze shawim

سیاه مشق های روزانه یک فیلسوف – بخش دوم – صفحه ۶۶ – ۶۹

(If you visit the site with a cell phone you may have problems viewing this scanned text.)

منوچهر جمالی : سیاه مشق های روزانه یک فیلسوف – بخش دوم
صفحه ۶۶ – ۶۹




Categories
nou andishi

نـو اندیـشـی

برای آغازی نوین درفلسفه ایران
شیـوه ِ نـو اندیـشـی

آنکه میخواهد بت نپرستد،
نباید بتها را بشکند،
بلکه نباید بپرستد

از کتاب نعشها سنگين هستند: پروفسور منوچهرجمالی 1982

***

خردِ خورشید گونه
یا مسئلهِ « روشنگری »
خردی که هم خودش، جهانرا روشن میکند
وهم خودش ، آن جهان را می بیند
کشتی نوح یا هفتخوان رستم
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

خرد و نجات در فرهنگ ايران
LISTEN TO MP3 FILE
DOWNLOAD MP3 FILE

***

مسئله بنیادی انسان ،
جستجوی زندگی در گیتی است
نه « جستجوی حقیقت »
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

تضاد کفر وایمان ( دارالحرب و دارالسلام )
جنگ اهورامزدا با اهریمن
پیآیند خشونت و خرفتی حواس هستند
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

انسان ، زیباست
زیستن ، هنرزیباساختن گیتی است
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

انسان، سرچشمه پیدایش بینش و اخلاق و قانون
جستجوی بُن ، بجای « رجوع به کتاب مقدس»
توخویش ، قفل گمان برده ای ، کلیدستی مولوی
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

سکولاریته ، سرکشی از مفهوم « زمان فانی » است
سکولاریته، میخواهد زندگی را درزمان بیاراید (= زیباسازد)
سیاست ، آراستن زندگی درزمان است
هنگامی این زمان ، فانی ،
و طبعا متاعی قلیل و لهو ولعب شمرده شد ،
دیگر نمیتواند ، « غایت انسان » بشود
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

سکولاریته
یا
چیزی موجوداست که میرقصد
هستی = حرکتِ شاد
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

سکورلاریته
و درختِ زمان درفرهنگ ایران
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

بنیادِ سکولاریته
مسئلهِ « نقد بودن» است
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

سکولاریته درفرهنگ ایران
«رستگاری زندگی ازآزار، درگیتی»
نه
«رستگاری روح ازگناه،درآخرت»
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

نگاهی به فلسفه زمان در فرهنگ ایران Summary
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

راستی و مستی
چرا در فرهنگ ایران ،
« بینش ِشاد که همان خوش بینی است »
مستی و دیوانگی و سرخوشی و آبستنی
خوانده میشد ؟

VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

تراژدی مهر و داد
یا
تراژدی ایرج و فریدون
VIEW AS HTML — VIEW AS WORD.DOC — VIEW AS PDF

***

« نوشدن » یا « تقلیدکردن ازنو »
« مدرنیسم » رامیشودبه ایران « وارد » کرد
ولی از « مدرنیسم »، نمیتوان « نو » شد
فرهنگ ایران، سرچشمهِ نوشوی
VIEW AS HTML — VIEW AS WORD.DOC — VIEW AS PDF

***

انسانِ تلنگری
«جهان بینش» در انسان
از یک تلنگر، پیدایش می یابد
درفرهنگشهر
«انسان، موجودیست که حسّاسیت در ادراک و شناخت دارد»
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

انسان، وجودی که
درپوست خودش نمیگنجد
انسان، زهدان سیمرغست
چرا در فرهنگ ایران
با روئیدن ِ گوهرخود انسان، بینش به حقیقت پیدایش مییابد ؟
تفاوت « عقل اسلامی و یونانی »
با « خرد ایرانی »

VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

فرهنگ ِ سرپیچ ِ ایران
«جام جم» ، نه « قرآن»
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

سپیده دم پیدایش فردِ آزاد و مستقل
در فرهنگ ایران

VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

چرا
رستم به درون غارتاریک میرود، تا به بینش برسد
و افلاطون از غارتاریک میگریزد، تا به بینش برسد؟
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

جام جم
به معنای آنست که :
« انسان ، سرچشمه بینش است »
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

سرپیچی از « کتاب »
VIEW AS HTML
VIEW AS WORD.DOC
VIEW AS PDF

***

قانون اساسی، باید بر بنیاد
« تصویر انسان در فرهنگ ایران »
نوشته شود
VIEW AS HTML — VIEW AS WORD.DOC — VIEW AS PDF

***

کتاب

نعش ها سنگین هستند
PDF FILE

***

کتاب

پشت به سئوالات مُحال
PDF files

فهرست
بخش 1

متفکر بودن
بخش 2

از تفکر به تخیل
بخش 3

پایگاهِ انسان
بخش 4

زبردستی مدارا
بخش 5

آفرین به انسان
بخش 6

شک ورزی
بخش 7

کیومرث و شک
بخش 8

***

کتاب

قهقهه برقها
بوسه اهریمن

PDF FILES
بخش 1بخش 2
بخش 3بخش 4
بخش 5بخش 6
بخش 7بخش 8
بخش 9بخش 10

******